کرونا ویروس و فورس ماژور در قراردادها

پایان سال 98 اتفاق عجیبی رخ داد که باعث شد برای مدت ها سبک زندگی تقریبا کل مردم جهان دچار تغییر شود. کرونا ویروس با شیوع جهانی خود باعث شد تا نگاه جدیدی به داشته ها و نعمت هایمان داشته باشیم.
از منظر حقوقی اتفاق جالبی که رخ داد، پدید آمدن یک فورس ماژور جدید در روابط حقوقی و تعهدات اشخاص می باشد. تا قبل از این به طور معمول وقتی در دانش حقوق از فورس ماژور صحبت می شد مثال هایی چون جنگ، انقلاب، سیل، زلزله و از این دست اتفاقات طبیعی بود که فورس ماژور را با آن تشریح می نمودند. لیکن هیچ یک از این اتفاقات شاید در این حد موجب نشده بود که به غیر از چند برابر شدن فعالیت بیمارستان‏ها، بقیه مشاغل یا به طور کامل تعطیل شدند یا اینکه در حد بسیار پایینی فعالیت نمایند. مردم نیز در خانه ها سنگر بگیرند و منتظر قطع زنجیر انتقال ویروس باشند. اینکه کل مردم کشور و حتی مردم جهان را درگیر خود نموده است نیز شاید در نوع خود بینظیر باشد. در هر حال فعلا شاهد این هستیم که کل مردم جهان در این شرایط قرار گرفته اند و امیدواریم هر چه زودتر همه مردم دنیا از شر آن رهایی یابند.
در این شرایط، دغدغه بسیاری از مردم بخصوص صاحبان کسب و کارها موضوع تعهدات ناشی از عقود و قراردادها در سطح جامعه می باشد. فورس ماژور چه در قرارداد وجود داشته باشد و چه به صورت یک قاعده عمومی قرارداد به آن نگاه داشته باشیم، در هر حال موضوعی است که باید دقیقا در این شرایط بررسی همه جانبه صورت گیرد.
جناب آقای یوسف براری چناری و جناب آقای محمود جعفری چالشتری در مقاله ای با عنوان “مطالعه و بررسی تاثیر فورس ماژور(قوه قاهره) بر عقیم شدن قرارداد اجاره” به بررسی موضوع فورس ماژور پرداختند که ضمن دعوت از کلیه علاقمندان به مطالعه اصل این مقاله، در زیر خلاصه ای از مباحث بررسی شده در این مقاله را مطالعه می نماییم.
خلاصه ای از مقاله تاثیر فورس ماژور بر عقیم شدن قرارداد اجاره؛
در حقوق فرانسه فورس ماژور در مفهوم عام شامل عمل شخص ثالث و حتی عمل متعهدله و نیز عوامل طبیعی می باشد. در مفهوم خاص فقط شامل حوادث طبیعی می شود.
در فقه امامیه، فقها از عذر خاص نام برده اند که مختص بیماری شخص متعهدله می باشد. عذر عام شامل بیماری و عوامل بیرونی و طبیعی است.
در حقوق انگلستان لفظ عقیم شدن آمده که با فورس ماژور متفاوت است.
شرایط فورس ماژور؛
1. حادثه باید غیر قابل اجتناب باید. طبق ماده 229
2. حادثه باید غیر قابل پیش بینی باشد.
3. حادثه باید خارجی باشد.
نکته؛ در صورتیکه فورس ماژور موجب عدم امکان دائمی اجرای قرارداد شود، موجب انحلال قرارداد و سقوط تعهد را به دنبال خواهد داشت.
“بنابراین در شرایط شیوع بیماری کرونا که به طور کلی موجب عدم امکان دائمی نمی باشد، هر چند زمان دقیقی نیز برای انتهای این شرایط وجود ندارد لذا شاید بتوان گفت برای تعهداتی که مدت آن امکان تمدید وجود دارد، موجب سقوط تعهد و انحلال قرارداد نخواهد شد”
بروز فورس ماژور در عقد اجاره باعث عدم امکان استیفای منعفت شده و موجبات تعذر در استیفا را به همراه دارد.
هرگاه بروزحادثه ای که موجب عدم امکان اجرای تعهد شده موقت باشد، فورس ماژور موجب تعلیق قرارداد می شود و پس از رفع مانع، قرارداد اثر خود را باز می یابد.
مواد مربوط به فورس ماژور در قانون ایران؛
337 قانون مجازات . 386 قانون تجارت . 163 قانون دریایی . 237 و 239 و 240 قانون مدنی
در انگلستان از عبارت عقیم شدن استفاده می شود.
در حقوق ایران قلمرو مفهوم عقیم شدن قرارداد از مفهوم فورس ماژور وسیع تر است.
ماده 220 مدنی ؛
عقود نه فقط متعاملین را به اجرای چیزی که در آن تصریح شده است ملزم می نماید بلکه متعاملین را به کلیه نتایجی هم که به موجب عرف و عادت یا به موجب قانون از عقد حاصل می شود ملزم می نماید .
بنابراین محدوده الزام طرفین قرارداد علاوه بر تصریحات قراردادی، نتایج عرفی و قانونی عقد تعیین شده است.
فقها و قانون ایران: عین مستاجره تلف شود ، اجاره باطل است.
چنانچه در اثر بروز حادثه امکان استیفا از مورد اجاره برای مستاجر وجود نداشته باشد مانند مریضی مستاجر یا انصراف او از سفر و بدون استفاده ماندن وسیله ای که اجاره کرده است، اجاره به حال خود باقیست. زیرا عین مستاجره قابلیت استفاده مقصود مورد نظر را از دست نداده است.
امیدواریم این مطلب در شرایط کنونی مفید فایده بوده باشد. هر چند پیشنهاد می گردد با تهیه اصل مقاله، مطالعه کامل انجام شود.

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید