نقیضه گویی در کپی رایت؛ پایتخت 6 و ممل آمریکایی

سریال پایتخت 6 در نوروز 99 در صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران نمایش داده شد. از مباحث جامعه شناسی و هنری آن که بگذریم و به اهل فن واگذار نماییم، اما موضوعی در قسمت آخر این سریال اتفاق افتاد که زمینه ای شد برای مطالعه بیشتر و تنظیم و انتشار این مطلب. در سکانسی از این سریال بازیگر نقش رحمت در قایقی شناور در دریاچه با همسر خود درباره روشن بودن چراغ موتور پارک شده در کنار دریاچه صحبت می کند که البته این سکانس برای کسانی که فیلم قبل از انقلابی ممل آمریکایی را با دقت دیده بودند، بسیار تداعی کننده شوخی دو بازیگر آن فیلم بود.

از اینکه صحبت شد که رئیس صداوسیما دستور پیگیری موضوع نفوذ اجانب در این سریال را صادر کرده جای تعجب و بسی سوال دارد. صدا و سیمایی که برای ضبط یک برنامه غیرزنده کودک که تعدادی کودک زیر ده سال قرار است بنشینند و دست بزنند، چندین لایه امنیتی و حفاظتی تشکیل می دهد، برای چنین سریال پربیننده ای واقعا بازبین وجود نداشته؟! این دستور شاید دو جنبه داشته باشد: 1 – با این دستور قرار بوده فقط صدای افرادی که به این نوع شوخی ها در برنامه ها اعتراض می کنند، وعده رضایت بخشی داده شود 2 – قرار بوده کسانی که فیلم ممل آمریکایی را ندیده اند و از این اتفاق خنده دار بویی نبردند حالا با این دستور مردم را سوق دهند که حتما آن فیلم را ببینند تا بدانند بهروز وثوقی و فائقه آتشین چه کسانی بوده اند!

حال هر چه که بود در هر صورت بسیار خنده دار بود و از لحاظ هنری به این نوع ایجاد اثر استقبال یا نقیضه می گویند که از اثر دیگر برگرفته شده است. از نگاه کپی رایت به این شکل ایجاد اثر هنری، نقیضه یا استقبال و در کشورهای اروپایی پارادی می گویند. توضیح اینکه هنرمند در ایجاد اثر جدید تلاش می کند تا با یک شوخی و اتفاق جذاب حرکت و اثر هنرمند قبلی را تداعی کند و به نوعی با الهام گرفتن از آن، بیننده و مخاطب را به خنده اندازد. نکته اینجاست که اثر جدید خودش قابل حمایت می باشد و حتی شاید از اثر قبلی هم مشهورتر و جذاب تر جلوه کند.

استاد آقای دکتر سید حسن شبیری زنجانی از نگاه حقوق مالکیت فکری به طور دقیق به این صنعت پرداخته اند و در مقاله شان موضوع نقیضه گویی و صنعت استقبال را بررسی کرده اند و اینکه با این هنر آیا اثر جدیدی به وجود می آید که توسط کپی رایت حمایت می شود یا اینکه اثر جدید موجب نقض کپی رایت می شود؟

نقیضه یا پارادی یکی از انواع آثار ادبی و هنری پرکاربرد با سابقه دیرینه در جوامع مختلف است. در این نوع آثار که در حوزه های گوناگون هنری شامل ادبیات، سینما و موسیقی رواج دارد، اشخاص با اخذ بخش های مهم آثار دیگران و ایجاد تغییراتی چند در آن از طریق اضافه کردن عناصر نو و ابتکاری با اهدافی متفاوت از اثر اصلی نظیر نقد یا خنداندن مردم اقدام به خلق اثر اشتقاقی می نمایند. وجود چند ویژگی کپی برداری از اثر اصلی، تغییر آن و جنبه استهزائی در اثر نقیضه، چالش هایی را نسبت به نقض چند حق مادی و معنوی «حق تکثیر اثر « ،» حق حرمت اثر » و «حق شهرت اثر » در نظام حقوق مالکیت فکری ایجاد نموده است.

بخشی از چکیده مقاله “مطالعه تطبیقی نقیضه گویی در آثار ادبی وهنری؛ هدف کپی رایت یا نقض کپی رایت!” پژوهش ارزشمند استاد جناب آقای دکتر سید حسن شبیری )زنجانی( می باشد.

پیشنهاد می کنم با تهیه این مقاله حتما مطالعه جامعی را داشته باشید.

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید