نظارت ؛ فرصت یا تهدید

نظارت در هر موضوعی می‏ تواند امر واجب و بعضا حیاتی باشد لیکن همین نظارت مثل همه ضروریات، اگر درست انجام نگیرد، می تواند مانع توسعه و موجب شکست طرح ها و ایده ها شود.

همانطور که هر انسانی برای زنده ماندن به مقدار معینی آب نیاز دارد، ولی همین انسان اگر در حجم وسیعی آب قرار بگیرد، چه بسا موجب غرق شدن و مرگ او شود.

بحث نهادهای نظارتی بر اموری است که تازه قرار است در ساختار کشور متولد و اجرایی شود. اگر نظارت بر اجرای یک طرح یا ایده و نکات و هشدارهایی را که این نهادها به عوامل اجرایی یک طرح می دهند را تشبیه به نمک یک غذا نماییم، بعضا شاهد آن هستیم که اکثر قریب به همه طرح هایی را که اجرایی می نماییم شور و غیرقابل استفاده هستند.

داستان ایجاد نهادهای نظارتی از آنجایی شروع می شود که یک طرح و ایده که نیاز ضروری جامعه است قصد دارد مطرح شود و اجرایی شود تا بخشی از مسائل و بعضا مشکلات جامعه را از بین ببرد. اولین چیزی که به ذهن افراد سخت سلیقه که معمولا مخالف هر گونه تغییری هستند و از اینرسی (خاصیتی از یک جسم است که در برابر تغییر سرعت یا تغییر جهت حرکت جسم مقاومت می‌کند) به شدت بالایی برخوردار هستند می‏رسد این است که اگر این ایده را به کار ببریم و اجرایی نماییم، چه مشکلات و سوء استفاده هایی را به دنبال خواهد داشت. حال از دو حالت خارج نیست؛ یا با قدرت و نفوذی که بعضا دارند، آنقدر ایرادات به طرح می گیرند که اساسا ایده پردازان را از کرده و ناکرده خود پشیمان می کنند و یا اینکه با قبول طرح با شرط و شروط و قرار دادن چندین و چند نهاد نظارتی باعث می شوند که ایده پرداز و اجراکننده بیچاره در یک پروسه طولانی قرار بگیرد و در آخر به نقطه اول برسد و در این حالت طرح دچار آنقدر تغییرات دست و پاگیر و بیهوده می شود که اجرای آن خود معضلی از معضلات جامعه محسوب شود.

سوالی که باید داشت اینست؛ شما که اینقدر نگران سوء استفاده ها هستید، بنابراین باید نگران سوء استفاده هایی که در همین سیستم فعلی اتفاق می افتد نیز باشید و باید فکری برای تغییر بنمایید پس چرا فقط دوره مدیریت می گذارنید و هیچ!!

اینکه نهاد نظارتی بر کار اجرا کنندگان یک ایده نظارت داشته باشد و از حقوق مردم و مصرف کنندگان ایده حمایت نماید موضوعی است که هیچ عقل سلیمی نمی تواند منکر وجوب آن شود.

اما موضوعی که مهم است اینکه ایده به مانند یک غزال جوانی است که برای رخ نشان دادن نیاز به آزادی عمل دارد. این غزال اگر از ابتدا لنگ باشد و قدرتی برای نشان دادن خود به جامعه نداشته باشد و به هر دلیل نتواند دردی از دردهای جامعه بردارد، اساسا جامعه تحویلش نمی گیرد و خودش بدون اینکه کسی الزامی قرار دهد، منزوی می شود و باید جامعه را ترک کند. منظور ایده ها و استارتاپ هایی است که یا اساسا زمان اجرایش گذشته یا شاید برای شرایط فعلی جامعه زود باشد یا آنقدر پیچیده است که خودش می تواند تولید زحمت کند و جامعه آن را پس می زند و تحویل نمی گیرد و با شکست روبرو می شود. نکته ای که می خواهیم به آن برسیم اینکه این نهاد نظارتی نیست که برای جامعه تصمیم می گیرد. اگر استارتاپی در ارائه خدمتش دچار اشتباه شود مردم به سرعت به همدیگر گزارش می دهند و آن استارتاپ از دور رقابت خارج خواهد شد.

اگر برنامه ریزی مان به این صورت باشد که برای اجرای هر طرحی، مدتها به دنبال ایجاد نهادهای نظارتی مختلف باشیم، این موجب خواهد شد که طرح به نتیجه نرسد و شرایط همین باشد که الان شاهد آن هستیم. بنابراین باید اجازه دهیم طرح اجرایی شود و به موازات آن نهادهای حقوقی و نظارتی را در راستای آسیب هایی که احتمال دارد از رهگذر اجرای ایده به جامعه وارد می نماید، طراحی و ایجاد نماییم. نه اینکه اجرای طرح را معطل نگه داریم که ببینیم چه نهادی باید ناظر باشد و اگر در آخر به نتیجه برسیم که نهادی متولی امر نمی شود حال باید یک سازمان عریض و طویل ایجاد نماییم که بر این موجودی که معلوم نیست به دنیا آمدنش با صحت و سلامتی هست یا اینکه ناقص به دنیا می آید نظارت داشته باشد.

نکته مهم دیگر، اینهمه نهاد نظارتی بر عملکرد سازمان های فعلی در حال نظارت هستند. پس فساد اداری و مالی که الان شاهد آن هستیم از کجا اتفاق می افتد؟! مگر غیر از اینست که نهاد نظارتی به هر دلیلی نتوانسته عملکرد درستی داشته باشد. بنابراین وجود و گسترش نهاد نظارتی، لزوما باعث نمی‏شود تا یک سازمان یا طرح یا ایده کارش را درست انجام دهد. درست کار کردن یک سیستم از عوامل مختلف دیگری نشات می گیرد که پارامتر نظارت بر آن می تواند یکی از ضعیف ترین محرک ها در انجام درست امور در یک سازمان اجرایی باشد.

امیدواریم که همه به سهم خودمان در پویایی سازمان ها که نیاز امروز کشور است قدم کوچکی برداریم. به امید سربلندی ایران.

سید محمد حسن طباطبایی نیک – کارشناس ارشد حقوق – معاون آموزش و سرپرست سابق دانشگاه علمی کاربردی

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید