رویداد ۲

دفتر حقوقی فکرنو > رویداد ۲

 

 

بسمه تعالی

 

به یاری خداوند متعال و با کمک همکاران محترم دومین جلسه نشست تخصصی بررسی راهکارهای اجرای حقوق مالکیت فکری (ادبی و هنری) با رویکرد داوری در دعاوی ویژه فعالین حوزه اتحادیه های ناشران و چاپخانه داران قم در تاریخ ۱۲ شهریورماه ۱۳۹۷ در سالن جلسات اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم با حضور اساتید و مدیران گرامی این حوزه ها برگزار گردید.

مدعوین و حاضرین در جلسه به شرح ذیل می باشند:

جناب آقای حسینی کاشانی (مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم)

جناب آقای دکتر محمود حکمت نیا (عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و از اساتید به نام و مطرح موضوع حقوق مالکیت فکری در کشور)

جناب آقای سید محمد حسن طباطبایی نیک ( مدیر عامل موسسه حقوقی داوری فکر نو عدلی پویا)

جناب آقای خلیلی (مسئول امور حقوقی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم)

جناب آقای حیدری (مسئول حراست اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم)

جناب آقای حسین شفیعی (کارشناس ارشد حقوق مالکیت فکری و مشاور مالکیت فکری در موسسه فکر نو)

جناب آقای حمید خرمی (رئیس اتحادیه ناشران قم) و جمعی از همکاران و فعالین عرصه نشر که قبول زحمت فرمودند.

جناب آقای محمودیان (رئیس اتحادیه چاپخانه داران قم) و جمعی از همکاران و فعالین عرصه نشر که قبول زحمت فرمودند.

ضمنا در این جلسه آقایان ملاباقر و حجت الاسلام حسینی کاشانی به عنوان میهمان ویژه حضور داشتند.

 

پس از تلاوت آیاتی از قرآن کریم توسط مجری جلسه جناب آقای شفیعی،سخنران اول جناب آقای طباطبایی بودند

که به طرح موضوع و شروع جلسه پرداختند:

 

ضمن تشکر از جناب آقای مدیر کل و تشکر از قبول زحمت کلیه بزرگواران که با دغدغه موضوع مالکیت فکری و موضوع داوری در دعاوی و با توجه به ضعف هایی که در عرصه حمایت از آثار هنری وجود دارد بر آن شدیم تا به یاری خداوند جلسه حاضر را با حضور چهار گروه متخصص برگزار نماییم. گروه اول جناب آقای مدیر کل محترم ارشاد و همکاران عزیزشان هستند که متولی موضوع حقوق مالکیت فکری و حمایت از هنرمندان می باشند. گروه دوم متخصص موضوع مالکیت فکری که جناب آقای دکتر حکمت نیا و همکاران محترمشان می باشند گروه سوم همکاران عزیز ما در دادگستری می باشند که اعم از قضات کارشناسان و وکلای محترم می باشند و جمع چهارم که همه تلاش ها برای حفظ و صیانت از حقوق ایشان می باشند جمع هنرمندان و صاحبان حقوق مرتب می باشد.

امیدواریم در این جلسه اتفاقات بسیار عالی در جهت رشد و تعالی حقوق مالکیت فکری از طریق موضوع داوری رخ دهد که خداوند و آیندگان از کرده ما راضی و بهره مند شوند.

 

 

 

در ادامه جناب آقای دکتر حکمت نیا به ایراد سخنان شان پرداختند:

اگر بخواهیم خیلی  مختصر و گذرا به تاریخچه مالکیت ادبی و هنری بپردازیم؛ کسانی که پیگیری کردند و اگر بخواهیم محور را بدست بیاوریم مولفین نبودند بلکه ناشران بودند.یعنی ناشران بودند که ادعا کردند چنین حقی وجود دارد و بایداینها را پایه گذاران حقوق مالکیت ادبی و هنری شمرد.دلیلش هم این است که وقتی که نشر به وجود آمد در کشورهایی که نشر به صورت دولتی اداره می شد از جمله انگلستان ناشر منحصر دولتی وجود داشت حالا اونها به دلایل مختلف مثل بحث جلوگیری از رواج کتب غیر دینی مسیحیت و نیز به علت اینکه هنوز صنعت نشر پا نگرفته بود بالاخره ناشر دولتی به وجود آمد. ناشران خصوصی در صدد بر آمدند تا پای این ناشر دولتی را بشکنند و آمادند ادعا کردند که این اثری که شما منتشر می کنید حقش برای چه کسی است؟ و اثبات کردند این حقی که به وجود آمده است برای مولف است و این حق را به هر کسی که بخواهد می تواند بدهد . امروز به شما می دهد و فردا می تواند به ما بدهد لذا ناشران در حقیقت به کام مولفین استدلال کردند اگر ما این قضیه را به این سیر سه گانه پیش ببریم؛ مولفی تالیفی می کند یا هنرمندی اثری به وجود می آورد و در کنار اینها تکثیر کننده و در نهایت بازار مصرف است. این ناشر هست که باید قانع شود که این اثر را بگیرد و بدهد بازار مصرف و الا خود مولف کاری نمی تواند بکند و در صنعت هم همینطور است؛ مخترع هست خط تولید هست و بازار مصرف . آنجا هم مخترع هست که می خواهد این اختراع را به مرحله تولید برساند و خط تولید را تشکیل دهد اگر او را هم نتوانیم  قانع کنیم اختراع نمی تواند به بازار مصرف برسد . لذا آنجا هم عین همین مطلب را مطرح می کنیم. به همین جهت است که بنده در مالکیت صنعتی دنبال این هستم که صنعتگران را قانع کنیم که اختراع برای شما مفید است و می توانیم از آن بهره مند شوید و اگر شما نباشید وضع خراب می شود و آمار ۱۶۵۰۰ اختراع در سال ۱۳۹۶ به مرحله عمل که می رسد می بینیم هیچی نیست چرا چون که تولید نمی شود. چرا تولید نمی شود چون تولیدگر حاضر نیست تولید کند و باید او قانع شود تا تولید صورت گیرد. در اتاق بازرگانی هم مثل همین جلسه را فردا داریم و در آنجا هم می گوییم که تولید کننده باید بیاید تا تولید صورت گیرد وگرنه مالکیت فکری هیچ کمکی به کشور نمی تواند بکند تا زمانی که تولیدگر نیاید.

در اینجا هم ناشر هست که باید قانع شود . حالا چرا ناشر باید مالکیت فکری را دنبال کند؟ چرا او باید مدافع مالکیت فکری باشد نه مولف؟ دلیلش این است که ما می خواهیم ایجاد انحصار نماییم برای ناشر . به نام مولف ایجاد انحصار می کنیم برای ناشر. که تو اگر قرارداد ببندی خیالت راحت است. اگر قرارداد بستی برای ایجاد یک اثر علمی ادبی هنری رقیب تو نمی تواند چنین کاری را انجام بدهد. و تو مطمئن می شوی از بازار . بازار را می سنجی سرمایه گذاری می کنی حالا سرمایه گذاری در حوزه نشر و ادبی و هنری خیلی کمتر هست نسبت به سرمایه گذاری در حوزه مالکیت صنعتی که اگر بخواهیم یک خط تولید را راه اندازی کنیم سرساماور هزینه می برد. لذا اینجا قضیه ساده تر هست . که آنچه اتفاق می افتد دو رکن اصلی دارد؛ چاپ کننده ها و ناشران هستند که چطور ما به لحاظ حقوقی به اینها اطمینان بدهیم که اگر شما سرمایه گذاری کردید این حق برای شما محفوظ می ماند. از آنجایی که این حق انحصاری مولف هست و قانون این حق را برای او ایجاد کرده است و با این تفاوت (با حقوق مالکیت صنعتی) در حقوق ادبی هنری حق ضعیف است و مدت طولانی است . ضعیف است از این لحاظ است که وقتی به عنوان مثال بنده شعری مشابه آقای حسینی کاشانی داشته باشم (که البته بنده شاعر نیستم) که البته کپی نکنم ولی شعرم یکسان در بیاید قانون از من حمایت می کند و از آقای حسینی هم حمایت می کند. در اینجا آقای حسینی کاشانی نمی توانند بگویند که چون شعر را اول من گفتم شما نمی توانی چاپ کنی! البته اگر یکسان در بیاید چون اگر اصالت آمریکایی را در نظر بگیریم شاید بشود ولی اصالت یا اورژینالیتی فرانسوی چنین چیزی امکان ندارد.

در عین حال این اثر ادبی و هنری اثر صنعتی ندارد که نیازی از بازار را تامین کند . صنعت همیشه تابع نیاز بازار است. مثلا داروی جدیدی برای سرطان ایجاد شده است. بنابراین همه باید بخرند و اولویت اول برای همه دارند. مخترعین همیشه در مسائل اولویت اول کار می کنند ولی در ادبی و هنری از هرم مازلو را هم در نظر بگیریم نیازهای ادبی و هنری در نیازهای رده های زیرین قرار می گیرد. بالاخره باید برایش بازار ایجاد کرد خیلی بازار ندارد و لذا سطح حمایت را هفتاد سال می کنند و در مالکیت صنعتی ده سال است دلیلش این است که می گوید اون درهمان ده سال تامین می شود ولی در مالکیت ادبی و هنری باید ذره ذره این اتفاق بیافتد تا تامین شود. خب ما یک حق انحصاری برای مولف ایجاد می نماییم که این حق انحصاری بر اساس قرارداد باید برای ناشر هم به وجود بیاید.آنچه که اینجا مهم است این است که حوزه قراردادهای ناشران و چاپخانه ها رابطه شان با مولفین می شود قرارداد. این قرارداد سه بحث مهم دارد

بحث اول این است که این قرارداد را چطور مشروع نماییم ؟ قراردادها تا وقتی که در دادگاه نرود بحث مشروعیتش مطرح نمی شود. بنابراین قرارداد شما درست است یا نه اصلا تا وقتی که دردادگاه مطرح نشود دولت هیچ وقت نمی آید قرارداد شما را بررسی کند بگوید که قرارداد شما باطل هست یا صحیح است. ولی اگر قرارداد به دادگاه کشیده شود اولین سوالش نفوذ و صحیح بودن قرارداد است. بسیاری از قراردادهایی که ما انعقاد می کنیم به لحاظ حقوقی باطل است ولی چون در دادگاه مطرح نمی شود مشکلی هم پیش نمی آید و طرفین بر اساس آن اقدام می کنند و اجرا می نمایند.

مسئله بعدی حدود قرارداد است که در مالکیت فکری به چه صورتی می باشد. مورد سوم مدیریت قرارداد است مثلا شرط شود که این حق را به کسی ندهد.

ایجاد یک چک لیست برای ناشران که چه چیزی در قرارداد ذکر شود . یکی از مشکلات ناشران نبودن قرارداد تیپ می باشد . یکی از مسائل این است که مالکیت فکری در دانشگاه تدریس نمی شود و فقط یک واحد تدریس می شود که زیاد مطلوب نیست.

در مدیریت قرارداد حق اقتباس اگر گمراه کننده نباشد موردی ندارد ذکر نکردن مدت حق تلخیص در قرارداد باعث به هم خوردن بازار می شود . در قانون مدنی ماده ۱۹۰ خیلی مورد بحث توسط حقوق دانان می شود. این ماده پاسخ سوال اول است که چه قراردادی مشروع است که توسط حقوقدانان انجام می شود. اما بحث اینکه در قرارداد چه چیزی قرار بگیرد توسط مشاور باید صورت و انجام بگیرد که فن قراردادنویسی داشته باشد. در بالا قرارداد باید انتظارات دو طرف از قرارداد ذکر شود. در آینده چه اتفاقی ممکن است بیافتد اختلافات قرارداد چه می شود. راه حلی برای اختلافات و انتظارات پیش بینی می کند که به دادگاه نرسد که ممکن است داوری پیش بینی شود. قرارداد قانون است و در زمان نوشتن قرارداد نوعی قانون نوشته می شود.

در قراردادهای ساده مشکلاتی به وجود می آید پس باید چند نمونه از قرارداد نویسی و فن قرارداد را ایجاد کرد تا این قراردادها را مدیریت کرد . حقوقی های امروز دانش زیاد دارند ولی مهارت خوبی ندارند.

دولت در حقوق خصوصی هزینه های حل اختلافات را به گردن مولفین و ناشران و چاپخانه داران انداخته است و دولت دخالتی در آن نمی کند و هزینه های اختلافات را باید از خود بپردازیم. در مراجعه به دادگاه اولین چیزی که درخواست می کنند هزینه دادرسی می باشد که باید پیش از قرارداد یا قبل از قرارداد پرداخت گردد.

 

در این بخش جناب آقای حسینی کاشانی مدیر کل محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی قم به ایراد صحبت ها پرداختند:

 

 

کمابیش همه ما اطلاع داریم که با چه مشکلاتی روبرو هستیم که بعضا پرونده هایی وجود دارد که از سال ۱۳۹۰ طرح دعوا شده است که تا کنون نتیجه ای نرسیده و این از مشکلات می باشد در صورتی که اگر خروجی این جلسه تیپ قراردادها باشد اگر آقای طباطبایی و موسسه فکر از طریق بحث داور به قضیه ورود داشته باشند بسیار موثر خواهد بود.

همه پرونده هایی که به دادگاه ارجاع می شود به نتیجه نمی رسند و بیشتر اتلاف وقت و هزینه است و مشکلات تازه شروع می شود. اما در داوری اینطور نیست. اطاله دادرسی در دادگاه زیاد می باشد . در مورد موارد معمول قضات سریعتر رای می دهند اما در موارد خاص مثل بحث مالکیت فکری که موضوع این جلسه است بسیار اطاله دادرسی وجود دارد. خروجی این جلسه می تواند پیشگیری بهتر از پیگیری که شعار موسسه است باشد. بحث های جدید در این خصوص وجود دارد که واقعا بسیار پیچیده و نیاز به متخصص می باشد مثل وقف آثار فکری که انشاء اله بتوانیم به قرارداد های تیپیکال برسیم . که آقای خرمی به اتحادیه ناشران این قراردادها را بدهند و همه ناشران محترم استفاده نمایند.

 

 

 

 

در ادامه جناب آقای حمید خرمی رئیس اتحادیه ناشران به ایراد سخنرانی پرداختند:

 

 

مشکلات زیادی در حوزه نشر وجود دارد . یکی از مشکلاتی که باید حل شود مشکل نبودن قرارداد تیپ می باشد. در قراردادهای قبلی بندهایی وجود داشت که به ضرر ناشر بود . اکثر قراردادهای موجود قرارداد یک طرفه می باشد که این عدالت نیست باید یک توافق نامه میان ارشاد و اتحادیه و موسسه فکر نو ایجاد شود که قراردادهایی که قرار است بسته شود باید طبق قرارداد تیپ باشد.

 

 

 

 

 

در ادامه جناب آقای محمودیان رئیس اتحادیه چاپخانه داران به ایراد سخنرانی پرداختند:

 

 

 

 

بسیاری از مشکلات بین مولف و ناشر وهمچنین ناشر و ناشر وجود دارد که همه اینها بخاطر نبودن قرارداد تیپ هست. خیلی وقت ها گفته می شود قرارداد ناقص است اما بسیاری از قراردادها شفاهی می باشد و قرارداد مکتوبی نیست و علیرغم توصیه هایی که شده طبق آیه ۲۵۸ سوره مبارکه بقره که تاکید کرده است که قراردادها را مکتوب نمایید اما با این وجود کمتر توجه شده است و بیشتر شفاهی بوده است. اتحادیه چاپخانه داران دو کمیسیون دارند : یکی کمیسیون حل اختلاف است بین دو همکار و یکی بین همکار و مشتری .

اتحادیه چاپخانه داران در سال ۹۶ در طول سال ۳۵ پرونده ارجاع به دادگستری و شورای حل اختلاف بررسی و ختم پرونده شد و با رضایت نسبی برای حل کردن این مشکلات صورت گرفت . این تصمیم گرفته شده است که برای کم کردن این مشکلات قرارداد تیپ می تواند راهگشای خوبی باشد که بیش از شصت درصد این مشکلات با یک قرارداد تیپ جامع حل شود و با ارائه یک نمونه قرارداد تیپ به مشاور امیدواریم حرفه ای تر بشود و این بشود که کنار دست همکاران که از آن استفاده مکلف به انجام آن باشند.

 

 

 

 

 

در ادامه جناب آقای حبیب الهی از همکاران ناشر و چاپخنه دار به ایراد سخنرانی پرداختند:

 

 

در جلسه ای که در تهران بود گفته شد که اگر از ناشر خارجی نامه دارید که حق خودش را واگذار کرده است اختیار با شماست و در غیر اینصورت اختیاری در چاپ و در نشر ندارید چون هر کس ممکن است این کار را انجام بدهد . و البته این موضوع با نشری که برای اولین بار اتفاق می افتد متفاوت است و می تواند مورد بحث در جلسات آینده باشد.

در ادامه کلیه همکاران نظرات خود را بیان نمودند که در گزارش تکمیلی به آن پرداخته می شود. ضمنا فایل صوتی جلسه در دفتر فکر نو موجود می باشد.

 

 

 

 

جلسه با صلوات بر حضرت ختمی مرتب و ائمه اطهار علیهم السلام به پایان رسید.